شناخت نیازها و اولویت ها

در شناخت و آگاهی از مشکلات و نیاز های مردم و اولویت ها، ایده ای که باید در نظر گرفته شود این است که مردم شناخت و آگاهی بیشتری نسبت به مشکلات و نیازهای خود دارند.و از راهکارهای آسان و به صرفه تری بر خوردار هستند. به صورتی که استفاده از یک تیم مشورتی و یا حتی نظر خواهی از کلیه ساکنان محل و یا روستا به دلیل محدودیت جمعیت می تواند راهگشای بسیاری از برنامه هایی قرار بگیرند که فقط بر اساس تشخیص عده معدودی انجام می گیرد. برای مثال به جای این که در برنامه ریزی ها و طرح ها فقط نظرات دهیار و شورا مورد توجه قرار گیرد، دهیار میتواند از مشارکت مردم استفاده کرده و نظرات آنها را در مورد برنامه ریزی و اجرای طرح و برنامه متعدد در روستا جویا شود. البته ذکر این نکته لازم است که در این مشارکت و نظر خواهی باید نظرات کلیه افراد از زنان و مردان، جوانان و سالخوردگان، کشاورزان و غیر کشاورزان و بطور خلاصه نظرات همه افراد ساکن در محل لحاظ گردد. این کار باعث می شود که مردم احساس مسئولیت و مشارکت کرده و دل گرم برای مراحل دیگر طرح ها و برنامه ها و همچنین احساس مشترک نسبت به مسائل خود داشته باشند.

طراحی پروژه ها و برنامه ها

 این مرحله که در واقع به دنبال مرحله قبل بوده و بعد از آن مرحله به اجرا در می آید بر طراحی و برنامه ریزی برای مشکلات و نیازمندی های مردم به کار می رود. در این مرحله نیز می توان از مشارکت مردم استفاده کرد. یعنی اگر دهیار و شورای اسلامی برای طراحی پروژه ها و طرح های داخل روستا از یک شورای مشورتی بهره جوید بهتر می تواند از موفقیت و بهره گیری از کمک ها و یاری مردم امیدوار باشد..

اجرای برنامه ها و طرح ها

استفاده از مشارکت مردم در اجرای برنامه ها یکی از موارد معمول در فرایند برنامه ریزی و اجرای برنامه ها در کشور به شمار می رود. روستاها چون از منابع درآمدی محدودی برخوردار و می باشند. همچنین بودجه اختصاصی از سوی دولت و دستگاه های اجرایی برای روستاها پاسخگوی همه طرح ها و برنامه های اجرایی در سطح روستا نخواهد بود. بنابراین راهکار منطقی در اجرای چنین برنامه هایی استفاده از مشارکت مردم می باشد. بدین منظور دهیار و شورای اسلامی روستا می تواند در اجرای طرح های خود از مشارکت مردم بهره بجوید.

 نظارت و ارزشیابی

 نظارت و ارزشیابی آخرین مرحله یک برنامه ریزی متعارف برای توسعه می باشد.که بیشتر در در دو زمینه مورد استفاده قرار می گیرد یکی در حین اجرای طرح ها و برنامه ها و دیگری برای بررسی آثار و نتایج و همچنین رسیدن طرح ها به اهداف از پیش تعیین شده خود مورد استفاده قرار می گیرد. یعنی بطور کلی در مورد این بخش می توان گفت که یک برنامه یا پروژه چقدر درحال پیشرفت بوده و یا اینکه به چه نتایجی دست یافته است. حال در این مرحله نیز استفاده از مشارکت مردم و نظرات آنان می تواند راه گشای حل بسیاری از مسائل گردد.چه اگر دهیار و شورا در این مرحله مهم مردم را شریک کند. مردم خود در مراحل اجرای برنامه ها خواهند بود و مشکلات احتمالی اجرای طرح ها لمس می کنند و راغب به حل این مشکلات احتمالی طرح ها می شوند.

نتیجه گیری

مدیریت روستا (دهیار و شورا) برای عمران و آبادانی روستا و حل مشکلات و معضلات روستاییان می تواند از مشارکت عمومی استفاده نماید. و استفاده از مشارکت مردم در تمامی مراحل فوق امکان پذیر و باعث حل بسیاری از مشکلات می گردد.یعنی هم در فرایند آگاهی و شناخت نیازها و مشکلات و اولویت بندی، طراحی و برنامه ریزی، اجرا و نظارت و ارزشیابی نتایج برنامه ها امکان پذیر است. البته خود نهاد شورای اسلامی روستا و دهیاری یک نهاد مشارکتی است، یک نهاد مشارکتی اجتماعی پایدار که دولت آن را به و جود آورده است. مردم خود نمایندگان خود را بر گزیده و به آن ها اجازه انجام اقداماتی را بر طبق قانون داده اند. اما این نهاد مشارکتی نیز می تواند به نوبه خود از مشارکت جمعی بهره بجوید چرا که محیط روستا محدود بوده و در آن اجرای برنامه ها و کارهای مشارکتی سهل است. اگر این نحوه مدیریت و مشارکت ذکر شده بتواند در سطح روستا عملی شود و دهیار و اعضای شورا علاقه خود را به این نوع از مشارکت نشان دهند و در جهت نهادمند سازی آن حرکت نمایند و دولت نیز از این مشارکت حمایت نماید بسیاری از مشکلات داخل روستا بوسیله خود مردم و با کمک خود مردم حل خواهد شد.